Unha oportunidade para priorizar a saúde mental

10/10/2021
Hoxe, 10 de outubro, é o Día Mundial da Saúde Mental.
 
‘A OMS quere priorizar a saúde mental na vida post pandemia e facer accesible a axuda profesional’
‘Unicef alerta de que a saúde mental “é a materia pendente” e alerta do seu impacto en España’
‘A outra cara do Covid-19: o 18% dos españois sufriu depresión pola pandemia’
‘As asociacións de sobreviventes de suicidio reclaman un plan de prevención’
‘Covid-19 e saúde mental: As taxas de depresión triplicáronse e os síntomas intensificáronse’
 
 
Estes son algúns titulares de prensa dos últimos días. Poñen o foco na saúde mental. Ao longo deste último ano foi unha tónica habitual atoparnos, cada mañá, cunha noticia relacionada con este asunto nas páxinas principais dos xornais, aínda que non só. Programas de televisión e radio tamén deron espazo á saúde mental.
 
E non nos sorprende. A saúde mental, a gran esquecida do noso sistema sanitario, debería estar no centro do debate desde hai moito tempo porque non hai saúde sen saúde mental. E, desde esta organización colexial, non nos cansaremos de dicilo, aínda que a mensaxe tarde en calar. A pandemia provocada polo coronavirus deixou ao descuberto as carencias do sistema nacional de saúde. Segundo datos proporcionados pola Organización Mundial da Saúde (OMS) de media os países invisten menos do 2% dos seus orzamentos sanitarios en saúde mental. Se extrapolamos este dato ao conxunto do Estado, vemos que a cifra apenas mellora: o goberno só dedica o 5% do gasto total en sanidade a este apartado, unha cifra ínfima que perpetua que a saúde mental siga sendo “o patito feo” ou “a irmá pobre” do SNS.
 
E non parece que esta situación vaia a mellorar. A saúde mental segue sendo a gran esquecida dos plans de actuación. Un exemplo claro diso é o anuncio do presidente do Goberno, Pedro Sánchez, na sesión de control do 17 de marzo de 2021 no Congreso dos Deputados, sobre a actualización de “a estratexia nacional nesta materia” destinando para iso unha dotación de 2,5 millóns de euros dos Orzamentos Xerais; unha cantidade de xeito evidente insuficiente, ao noso xuízo, para paliar as deficiencias do sistema.
 
O sistema actual non só é ineficiente polos recursos humanos, senón que é inequitativo, prexudica máis ao que máis o necesita. Porque o cidadán ou cidadá que non ten recursos non só non ten recursos para ir ao ámbito privado, senón que son as persoas que máis sofren por atoparse nunha situación de maior vulnerabilidade. E o sistema apenas pode axudarlles.
 
Non hai psicólogos/as clínicos/as suficientes no sistema nacional de saúde para atender a demanda actual da poboación. A cociente de psicólogos/as en España segue sendo irrisoria: apenas 5 psicólogos por 100.000 habitantes fronte aos 18 da Unión Europea ou os 26 da OCDE. Fai falta contratar máis psicólogos e psicólogas.
 
Así llo trasladamos ao Goberno e ao resto de forzas políticas que quixeron escoitarnos. Neste punto, conviría lembrar, unha vez máis, o que vén avisando a OMS hai tempo. A saúde mental será o primeiro problema de saúde pública no mundo, unha situación na cal contribuíu -e está a contribuír- notablemente a pandemia da COVID-19, rexistrándose na actualidade, estamos a velo a diario, un incremento alarmante de trastornos depresivos, de ansiedade, trastornos alimentarios, do soño, fobias, etc., así como de numerosos casos de suicidio.
 
Non podemos seguir esperando. Os cidadáns e cidadás non poden seguir esperando. Hai que priorizar a saúde mental. E un primeiro paso para alcanzar ese obxectivo pasa, ao noso xuízo, por reforzar a presenza dos psicólogos e as psicólogas clínicos/ as en Atención Primaria ademais de en os hospitais. Sabemos que algunhas comunidades autónomas deron algúns pasos, aínda tímidos, nesa dirección incorporando profesionais nos seus centros de saúde. Pero non son suficientes.
 
O Día Mundial da Saúde Mental, que se celebra este 10 de outubro, é unha boa oportunidade para animar, non só ao Goberno, senón a todas as institucións implicadas, a remar xuntos neste camiño. Traballar para incorporar os tratamentos psicolóxicos, que son altamente eficaces, na atención primaria e deseñar campañas de prevención para achegar os trastornos mentais á poboación e que as persoas conten así con ferramentas para detectar estes problemas e pedir axuda a tempo. Iso implica tamén levar estas campañas e programas de prevención e tratamento aos centros educativos.
 
Solucionar estas carencias non son as únicas demandas que expomos desde esta organización colexial. Urxe tamén elaborar un Plan Nacional de Prevención do Suicidio que axude a resolver este grave problema de saúde pública. O suicidio non pode seguir sendo un tema tabú. As persoas que se suicidan ou tentan facelo non queren deixar de vivir, senón deixar de sufrir.
Concedámoslles, entre todos, a asistencia que merecen por dereito. O Goberno de España ten unha magnífica oportunidade para resolver todos ou algúns destes déficits na Estratexia de Saúde Mental que está a preparar e que debería estar lista, segundo as súas previsións, a final de ano. Tamén os distintos grupos políticos, que teñen a obriga moral de desenvolver unha lexislación rápida e eficaz para axudar aos cidadáns e cidadás no ámbito da Saúde Mental.